Elke week verlaten een paar mensen onze praktijk zonder operatiedatum. Dat betekent niet dat ze een slecht consult hebben gehad. Meestal is het juist andersom: het waardevolste wat ze die dag meenamen, was een “nee” of een “nog niet”. In de esthetische chirurgie wordt de helft van een goed resultaat gemaakt in de operatiekamer. De andere helft wordt gemaakt in de spreekkamer, wanneer wordt beslist wie welke operatie niet krijgt.
Dit artikel legt uit wanneer een plastisch chirurg een operatie weigert of uitstelt, waarom hij dat doet, en wat een “nee” in de praktijk meestal betekent. Het is het soort tekst dat we iedereen die een operatie overweegt zouden willen laten lezen, nog voor het maken van een afspraak.
In dit artikel
- De drie redenen achter het “nee” van een chirurg: veiligheid, kwaliteit van het resultaat en verwachtingen
- Negen concrete situaties waarin een operatie wordt uitgesteld of niet uitgevoerd
- Waarom “nee” meestal “nu niet” of “dit niet, maar dat wel” betekent
- Acht vragen om uzelf te stellen vóór het consult
Eerst de basisvraag: waarom opereert een chirurg niet iedereen die erom vraagt?
Van buitenaf lijkt de logica simpel: de patiënt wil het, betaalt ervoor, en de chirurg kan het. Waarom dan niet? Omdat esthetische chirurgie geen ziekte behandelt. U legt een gezond mens op de operatietafel om er beter uit te zien. Dat vermindert de verantwoordelijkheid niet; het vergroot haar. Bij een operatie die niemand nodig heeft, moet de balans tussen risico en winst onmiskenbaar naar de winst doorslaan.
Drie dingen verstoren die balans. Ten eerste de veiligheid: de operatie of de narcose brengt bij deze patiënt een hoger risico dan normaal met zich mee. Ten tweede de kwaliteit van het resultaat: de operatie is technisch mogelijk, maar zal op dit lichaam geen mooi resultaat geven. Ten derde de verwachting: het resultaat in het hoofd van de patiënt komt niet overeen met wat chirurgie kan leveren. Elk van de negen situaties hieronder valt in een of meer van deze drie categorieën.
Een operatie die ik kan doen niet doen, is soms de beste operatie die ik kan doen.Een zin die we vaak uitspreken in de spreekkamer
Als uw gewicht nog in beweging is
Alle figuurcorrigerende operaties, dus liposuctie, buikwandcorrectie, arm- en dijlift, worden gepland op een stabiel lichaam. Doe een buikwandcorrectie bij iemand die nog afvalt, en elke vijf kilo die daarna verdwijnt, komt terug als nieuwe verslapping. Doe liposuctie bij iemand die nog aankomt, en het weggehaalde vet nestelt zich binnen enkele maanden ergens anders.
Daarbovenop is er een veiligheidsaspect. Zodra de body mass index boven de dertig komt, nemen wondproblemen, infecties, stolsels en narcosecomplicaties duidelijk toe. Boven de vijfendertig voeren we de meeste esthetische operaties niet uit; tussen dertig en vijfendertig beslissen we per patiënt, en meestal adviseren we eerst enkele maanden gewichtsbeheersing. Het antwoord is hier bijna nooit “nee”. Het is “laten we eerst dit doen, dan doen we die operatie veel beter.”
Als u rookt en niet van plan bent te stoppen
Nicotine vernauwt de kleine vaten die de huid voeden. Bij operaties waarbij de huid over een groot oppervlak wordt losgemaakt, zoals facelift, buikwandcorrectie en borstlift, staan die vaten al onder druk; voeg nicotine toe en de huid krijgt te weinig bloed, wondranden kunnen opengaan en in het ergste geval gaat een stuk huid verloren. Het is een van de treurigste complicaties die we in de esthetische chirurgie zien, en ze treedt vrijwel uitsluitend op bij rokers.
Daarom is onze regel duidelijk: geen enkel nicotineproduct, sigaretten, e-sigaretten en nicotinepleisters inbegrepen, gedurende minstens vier weken voor en vier weken na de operatie. “Ik rook er maar twee of drie per dag” verandert niets aan de regel; zelfs één sigaret vernauwt de vaten urenlang. Bij patiënten die niet willen stoppen, voeren we geen operaties uit waarbij huid wordt losgemaakt. Bij ingrepen zoals liposuctie, die de huiddoorbloeding minder beïnvloeden, zijn we iets soepeler, maar ook daar vertraagt roken de genezing.
Als u een aandoening hebt die niet onder controle is
Diabetes op zich is geen belemmering; ongecontroleerde diabetes wel. Als het HbA1c, dat het gemiddelde bloedsuiker van drie maanden weergeeft, boven de zeven ligt, vragen we eerst om instelling door een internist, vanwege het effect op wondgenezing en infectierisico. Hetzelfde geldt voor de bloeddruk: bij een patiënt die haar medicatie onregelmatig neemt en van wie de druk schommelt, stijgt het risico op bloedingen.
Schildklieraandoeningen, bloedings- en stollingsstoornissen, ongecontroleerde auto-immuunziekten, recente hartproblemen en bepaalde psychiatrische medicijnen veranderen het plan eveneens. Niets hiervan betekent “u kunt nooit geopereerd worden.” Het betekent: eerst uw bloedonderzoek en de goedkeuring van de betreffende specialist, dan de operatie. De preoperatieve tests die we vragen zijn geen formaliteit; het aantal patiënten van wie we de datum hebben verzet vanwege één enkele waarde is niet klein.
Als u zwanger bent, borstvoeding geeft of binnenkort een kind wilt
Tijdens de zwangerschap wordt geen enkele esthetische operatie uitgevoerd; dat hoeft nauwelijks gezegd. Minder bekend is wat erna komt. Na het stoppen met borstvoeding wachten we minstens zes maanden tot het borstweefsel zich heeft gezet; anders is de borst die we plannen zes maanden later een heel andere borst. Voor een buikwandcorrectie willen we dat de bevalling minstens een jaar geleden is en dat er geen verdere zwangerschap gepland is, omdat een nieuwe zwangerschap de herstelde buikspieren opnieuw opent.
Wat zeggen we tegen de patiënt die vertelt “ik denk aan nog een kind, maar over twee of drie jaar”? Eerlijk gezegd dit: laat de buikwandcorrectie tot na dat kind, maar voor borst of gezicht hoeft u niet te wachten. Niet elke operatie heeft dezelfde relatie met zwangerschap; daarom verschilt het antwoord per ingreep.
Als de leeftijd niet past
In Turkije wordt bij personen onder de achttien geen esthetische chirurgie uitgevoerd, behalve om medische redenen zoals een uitgesproken misvorming. Naast de wettelijke grens is er een biologische reden: bij de meeste vrouwen gaat de borstontwikkeling door tot begin twintig; een prothese die op haar achttiende is geplaatst, kan op haar tweeëntwintigste een andere borst aantreffen. Daarom praten we met patiënten tussen achttien en eenentwintig langer, en stellen we soms voor een jaar of twee te wachten.
Op latere leeftijd is de grens niet de kalenderleeftijd maar de gezondheid. Een facelift bij een actieve zeventigjarige zonder ziekten is veiliger dan bij een zestigjarige met een ongecontroleerde hartaandoening. Hier beslissen de narcosebeoordeling en de algemene gezondheid, niet de identiteitskaart.
Als uw verwachting niet bij uw lichaam past
Tegen de patiënt die met een foto op haar telefoon komt, zeggen we altijd hetzelfde: “De persoon op die foto heeft een andere schouderbreedte, lengte, borstkas en huid dan u. Zelfs met dezelfde prothese zou het resultaat niet hetzelfde zijn.” Dat is geen weigering, het is een vertaling. We proberen wat de patiënt mooi vindt te vertalen naar de dichtstbijzijnde versie die in haar eigen anatomie mogelijk is.
Soms is die vertaling niet mogelijk. Een heel grote prothese op een smalle borstkas, agressieve liposuctie bij heel dunne huid, een lift zonder littekens bij een sterk hangende borst: zulke wensen zijn anatomisch niet in te willigen. In dat geval leggen we uit wat wel kan, met littekens en grenzen. Accepteert de patiënt dat, dan gaan we door; zegt ze “ik wil het toch zoals op de foto,” dan opereren we niet. Want we weten dan al dat ze aan het eind van die operatie niet tevreden zal zijn.
Als iemand anders dan u de operatie wil
Een van de vragen die we in het consult stellen is: “Hoe lang denkt u al aan deze operatie, en hoe bent u tot deze beslissing gekomen?” Luidt het antwoord “mijn man wil het,” “mijn moeder dringt aan” of “mijn vriendinnen hebben het laten doen,” dan staan we stil en praten we erover. Als de persoon van wie het lichaam blijvend verandert het zelf niet wil, kan ze niet in vrede met die verandering leven, hoe goed het resultaat ook is.
De laatste jaren zijn daar de sociale media bijgekomen. Verwachtingen gevormd door gefilterde foto’s passen niet binnen de grenzen van een echt gezicht of lichaam. Om te begrijpen of een patiënt uit eigen wil komt, vragen we soms om een tweede gesprek, en soms praten we onder vier ogen, zonder begeleider. Dat is geen verhoor van de patiënt; het is iedereen die namens haar probeert te beslissen buiten de kamer houden.
Als we vermoeden dat er een probleem is met het lichaamsbeeld
Dit is het gevoeligste punt van het artikel. Sommige patiënten komen voor een gebrek dat niemand anders ziet: een asymmetrie van een millimeter, een lijn die urenlang in de spiegel wordt bestudeerd, een neus die al drie keer is geopereerd en nog steeds “niet goed” is. Bij wat we een stoornis in de lichaamsbeleving noemen, zit het probleem niet in het lichaam maar in hoe het lichaam wordt waargenomen, en chirurgie corrigeert dat niet. Integendeel, elke operatie wordt het begin van de zoektocht naar een nieuw gebrek.
Als we dit herkennen, opereren we niet; we adviseren voorzichtig maar duidelijk een psychiatrische beoordeling. Geen makkelijk gesprek; sommige patiënten willen het niet horen en gaan naar een andere arts. Toch zeggen we het, omdat het scalpel bij deze patiënt vandaan houden het enige juiste is dat we kunnen doen. Herhaalde verzoeken om correcties, voortdurende klachten over eerdere chirurgen en een geluk na de operatie dat enkele weken duurt en dan dooft, zijn de signalen die ons aan het denken zetten.
Als het moment verkeerd is
De patiënt is geschikt, de operatie is geschikt, maar het moment niet. Patiënten die vlak na een scheiding, het verlies van een dierbare, een baanwissel of een grote levensbeslissing komen, raden we aan de operatie enkele maanden uit te stellen. Beslissingen genomen midden in grote emotionele veranderingen kunnen er anders uitzien zodra de verandering voorbij is. Een operatie is blijvend; emoties niet.
Er zijn ook praktische timingproblemen. We doen geen facelift bij een patiënt die over twee weken trouwt, want ze zou met blauwe plekken op haar bruiloft staan. Een buikwandcorrectie is niet geschikt voor iemand die over een maand op strandvakantie gaat, want zon en zee verstoren de littekengenezing. In die gevallen zeggen we geen “nee”; we zeggen “kom over drie maanden terug, dan doen we het.”
Wat betekent “nee” eigenlijk?
Kijkt u goed naar de negen situaties hierboven, dan valt op dat bijna geen enkele een definitief “nooit” bevat. Meestal betekent “nee” een van drie dingen.
Ten eerste “nu niet”: gewicht, roken, bloedwaarden, borstvoeding en timing zijn te corrigeren. De patiënt krijgt een schriftelijke lijst met voorwaarden. Als het bloedsuikergemiddelde onder de zeven zakt, als het roken zes weken is gestopt, als het gewicht drie maanden stabiel is gebleven, zien we elkaar opnieuw. De meeste van deze patiënten komen na enkele maanden terug en worden veel veiliger geopereerd.
Ten tweede “dit niet, maar dat wel”: de gevraagde operatie past niet, maar er is een andere optie. Liposuctie voor de patiënt die om een buikwandcorrectie vroeg, een lift voor de patiënt die om protheses vroeg, een niet-chirurgische methode voor wie om chirurgie vroeg. Een flink deel van onze consulten eindigt met een ander plan dan de operatie waarvoor de patiënt kwam.
Ten derde het echte “nee”: de gevallen waarin de verwachting niet waar te maken is, waarin een probleem met het lichaamsbeeld speelt of waarin de beslissing niet van de patiënt zelf is. Dat zijn er weinig, maar het zijn de belangrijkste. Deze patiënten niet opereren is het moeilijkste en meest noodzakelijke deel van het vak.
Vraag het uzelf af vóór het consult
Kunt u op alle onderstaande vragen zonder aarzelen “ja” antwoorden, dan verlaat u het consult hoogstwaarschijnlijk met een operatiedatum. Blijft u bij een paar steken, kom dan toch; juist die vragen samen bespreken is waar het consult voor dient.
- Mijn gewicht is al minstens zes maanden stabiel en ligt dicht bij mijn streefgewicht.
- Ik rook niet, of ik ben bereid een maand voor de operatie te stoppen.
- Mijn chronische aandoeningen zijn onder controle en ik neem mijn medicatie regelmatig.
- Ik heb de komende een à twee jaar geen zwangerschapswens en ben minstens zes maanden geleden gestopt met borstvoeding.
- Ik denk al minstens zes maanden aan deze operatie en de beslissing is van mij.
- Wat ik aan mijn lichaam wil veranderen, kunnen anderen ook zien en kan ik beschrijven.
- Er is de komende drie maanden geen bruiloft, vakantie of grote levensverandering.
- Ik ben bereid de grenzen en littekens van de operatie te horen en te accepteren.
Tot slot: een chirurg die “nee” zegt is geen slecht nieuws
Dat een chirurg u zegt “laten we deze operatie niet doen” of “het is nog te vroeg” is niet het antwoord dat de meeste patiënten verwachten. Maar bedenk, als u het hoort, dit: de arts tegenover u heeft ervoor gekozen u te beschermen in plaats van u een operatie te verkopen. Een plek vinden die alles voor iedereen doet is niet moeilijk; moeilijk is iemand vinden die u vertelt wanneer, en wat, niet gedaan moet worden. Met lege handen het consult verlaten is soms veel beter dan met een slecht resultaat de operatiekamer verlaten.
Laten we samen bepalen wat bij u past
Stuur uw foto’s of kom op consult. In de beslissingsfase is een eerlijke beoordeling net zo belangrijk als de operatie zelf.
Veelgestelde vragen
Wat is de BMI-grens voor esthetische chirurgie?
Bij patiënten met een body mass index onder de dertig kunnen de meeste esthetische operaties veilig worden uitgevoerd. Tussen dertig en vijfendertig wordt per patiënt beslist en wordt meestal eerst gewichtsbeheersing geadviseerd. Boven de vijfendertig worden figuurcorrigerende operaties meestal uitgesteld vanwege het complicatierisico.
Hoe lang voor de operatie moet ik stoppen met roken?
Bij operaties waarbij huid wordt losgemaakt, dus facelift, buikwandcorrectie en borstlift, mag gedurende minstens vier weken voor en vier weken na de operatie geen enkel nicotineproduct worden gebruikt, inclusief sigaretten, e-sigaretten en nicotinepleisters. Zelfs een paar sigaretten per dag vernauwen de vaten en verstoren de wondgenezing.
Hoe lang na bevalling en borstvoeding kan ik esthetische chirurgie ondergaan?
Borstoperaties worden minstens zes maanden na het stoppen met borstvoeding gepland, een buikwandcorrectie minstens een jaar na de bevalling en alleen als er geen verdere zwangerschap gepland is. Voor gezichtsoperaties is na het stoppen met borstvoeding meestal geen extra wachttijd nodig.
Kunnen mensen met diabetes esthetische chirurgie ondergaan?
Ja, als de diabetes onder controle is. Het HbA1c, dat het bloedsuikergemiddelde van drie maanden weergeeft, moet onder de zeven liggen. Bij ongecontroleerde diabetes is de wondgenezing vertraagd en stijgt het infectierisico; in dat geval wordt eerst met een internist ingesteld.
Wat moet ik doen als een chirurg weigert te opereren?
Vraag eerst naar de reden. De meeste weigeringen betekenen eigenlijk “nu niet” of “dit niet, maar dat wel” en hangen af van een corrigeerbare voorwaarde. Gaat de reden over verwachting of lichaamsbeeld, dan is die beoordeling serieus nemen verstandiger dan een andere plek zoeken die dezelfde operatie wel doet. Een tweede mening is altijd uw recht, maar als die hetzelfde antwoord geeft, is dat een teken.