Borstverkleining: hoeveel cupmaten kleiner, blijft er een litteken en verdwijnt de rugpijn?

Bij de meeste patiënten die voor een borstverkleining komen, begint het probleem niet voor de spiegel. Het begint ’s avonds, als de bh uitgaat: groeven van de bandjes op de schouders, nek- en rugpijn die nooit helemaal weggaat, elke zomer smetplekken onder de borsten, kortademigheid bij het sporten en de regel om bovenkleding altijd een maat groter te kopen. Grote borsten zijn, anders dan de meeste mensen denken, eerst een gewichtsprobleem en pas daarna een esthetisch probleem. In dit artikel leggen we uit voor wie een borstverkleining bedoeld is, hoeveel cupmaten u kleiner wordt, waar het litteken zit, of borstvoeding wordt beïnvloed en of de pijn echt verdwijnt, in de volgorde waarin we het op het spreekuur uitleggen.

De medische naam van borstverkleining is reductiemammaplastiek. Overtollig borstweefsel en losse huid worden verwijderd, de tepel wordt omhoog verplaatst en het overgebleven weefsel wordt opnieuw gevormd. Deze operatie is dus tegelijk een borstlift; de kleinere borst wordt in dezelfde ingreep samengebracht en opgetild. Als een patiënte zegt “kleiner, maar zonder dat hij gaat hangen”, is dat geen wens. Dat is de operatie zelf.

Waarom geven grote borsten problemen?

Het gewicht van de borsten wordt gedragen door twee dunne bandjes op de schouders en door de wervelkolom via nek en rug. Bij patiënten bij wie elke borst meer dan een kilo weegt, betekent die last de hele dag een naar voren gebogen houding. Zodra de houding verstoord is, werken de nekspieren voortdurend onder spanning, wordt de pijn tussen de schouderbladen chronisch en ontstaan er blijvende groeven waar de bandjes rusten. Fysiotherapie en oefeningen verlichten het beeld een beetje, maar zolang de last zelf blijft, komt de pijn terug.

Het tweede probleem is de huid. De plooi onder de borst zweet in de zomer, krijgt geen lucht en is vatbaar voor schimmelinfecties. De meeste patiënten vertellen dat ze al jaren poeder en crèmes op die plek gebruiken. Het derde is bewegingsbeperking: rennen, springen, zelfs snel lopen is onprettig; zelfs een sportbeha houdt de borsten niet op hun plaats. Het vierde is het deel waar niemand over praat: de relatie met het eigen lichaam. We zien vaak vrouwen bij wie de borsten al vroeg in de puberteit groeiden en die opgroeiden met naar binnen gedraaide schouders, verstopt achter wijde kleding. Het sterkste effect van een borstverkleining zie je soms niet in de pijn, maar in die houding.

Wie komt in aanmerking voor een borstverkleining en wie niet?

Er is geen vaste cupmaatgrens voor een borstverkleining. Bepalend zijn de verhouding van de borsten tot het lichaam en de klachten waarmee de patiënte leeft. Een D-cup geeft geen problemen bij een lange patiënte met brede schouders, terwijl dezelfde maat de schouders van een tengere vrouw naar beneden trekt. Op het spreekuur meten we eerst de positie van de tepel ten opzichte van de borstplooi, beoordelen we de huidkwaliteit en de dichtheid van het weefsel, en luisteren we dan naar de klachten. Bij een patiënte met bandjesgroeven, rugpijn, smetplekken en bewegingsbeperking is de beslissing eenvoudig.

De twee uiteinden van de leeftijd bespreken we apart. Bij jonge patiënten wachten we tot de borstontwikkeling is afgerond, dat wil zeggen minstens een jaar zonder verandering van maat. Aan het andere uiteinde is er geen belemmering; we hebben veel patiënten boven de zestig die jarenlang pijn hadden en zeggen: “Had ik het maar eerder gedaan.” Patiënten die aan het afvallen zijn, raden we aan het gewicht minstens zes maanden stabiel te houden, omdat een borst die vooral uit vet bestaat vanzelf kleiner wordt met het gewicht, en het operatieplan dan verandert.

Er zijn ook situaties waarin we niet opereren. Bij ongecontroleerde diabetes, actief roken en ernstige hart- of longaandoeningen corrigeren we eerst dat beeld; roken is bij borstverkleining de grootste risicobron omdat het de doorbloeding van de tepel verstoort. Wie binnenkort een zwangerschap plant, raden we aan de operatie uit te stellen tot na de bevalling en de borstvoeding. De situaties waarin we een operatie uitstellen, hebben we één voor één opgesomd in dit artikel.

Hoeveel cupmaten kleiner, hoeveel gram eraf?

Dit is de meest gestelde vraag, en het antwoord is geen getal maar een verhouding. Per borst wordt meestal tussen de driehonderd en duizend gram weefsel verwijderd; dat komt grofweg overeen met een tot drie cupmaten. Maar het doel is niet “de kleinste borst”, maar “de borst die bij het lichaam past”. Een te sterk verkleinde borst oogt onevenwichtig ten opzichte van de schouderbreedte, en de patiënte ervaart dan de omgekeerde ontevredenheid. Daarom vragen we op het spreekuur niet “welke cupmaat wilt u worden”, maar “welke kleding wilt u comfortabel kunnen dragen”; dat antwoord zegt veel meer.

Een andere vraag van patiënten is wat het verwijderde weefsel eigenlijk is. Het is klierweefsel, vet en huid. Dit weefsel wordt standaard naar de patholoog gestuurd en onderzocht; er zijn patiënten bij wie tijdens een borstverkleining toevallig vroege afwijkingen zijn gevonden. Daarom vragen we patiënten boven de veertig vóór de operatie om een recente echo of mammografie van de borsten.

Op de vraag naar de cupmaat geef ik altijd hetzelfde antwoord: uw borsten worden verkleind passend bij uw schouders, uw taille en uw lengte, niet naar de maat van uw buurvrouw.De zin die we op het spreekuur het vaakst zeggen

Technieken voor borstverkleining: welke, en wanneer?

Bij een borstverkleining wordt de techniek gekozen op basis van de hoeveelheid te verwijderen weefsel en hoe ver de tepel omhoog moet. Bij geen enkele techniek wordt de tepel losgesneden en opnieuw vastgehecht; hij wordt op een brug van weefsel, samen met zijn eigen bloedvaten en melkgangen, naar boven geschoven. Waar die brug vandaan komt en de vorm van het litteken bepalen de techniek.

Waar zit het litteken en wanneer vervaagt het?

Een borstverkleining zonder litteken bestaat niet, en dat zeggen we vanaf het begin. Afhankelijk van de techniek loopt het litteken rond de tepelhof plus een verticale lijn, of komt daar een horizontale lijn in de borstplooi bij. Het litteken rond de tepelhof is het minst zichtbaar omdat het op de grens tussen donkere en lichte huid ligt. Het verticale litteken is de eerste drie maanden rood en licht verheven, in de zesde maand roze, na een jaar dun en wit. Het litteken onder de borst is in een decolleté of bikini niet te zien.

Hoe een litteken geneest, hangt voor de helft af van de operatietechniek en voor de helft van de verzorging. Siliconengel of siliconenpleisters in de eerste zes maanden, zonbescherming en het vermijden van bewegingen die het litteken oprekken, veranderen de kleur en dikte van het litteken duidelijk. Bij patiënten met een donkere huid en bij keloïd in de familie volgen we het litteken nauwkeuriger. Hoe littekens van maand tot maand veranderen en welke verzorging echt werkt, hebben we met een fototijdlijn beschreven in ons artikel over operatielittekens.

Periode	Hoe het litteken eruitziet	Wat te doen
Eerste drie weken	Rood, licht verheven, gevoelig	Steriele pleister, droog houden, operatiebeha
Een tot drie maanden	Donkerroze, een hard gevoel is normaal	Siliconengel of -pleister, zonbescherming
Drie tot zes maanden	Roze, begint zachter te worden	Siliconen voortzetten, lichte massage
Een jaar en later	Dun, wit, dicht bij de huidskleur	Alleen zonbescherming

Borstvoeding, tepelgevoel en een toekomstige zwangerschap

Bij een borstverkleining wordt de tepel verplaatst terwijl hij verbonden blijft met het weefsel eronder, met zijn melkgangen en bloedvaten, zodat een belangrijk deel van de melkgangen behouden blijft. De meeste patiënten kunnen na de operatie borstvoeding geven; de hoeveelheid melk kan echter minder zijn, en geen enkele chirurg kan borstvoeding voor honderd procent garanderen. Hoe meer weefsel wordt verwijderd en hoe verder de tepel wordt verplaatst, hoe kleiner die kans. Patiënten met een nabije kinderwens raden we aan, als dat kan, te wachten tot zes maanden na de bevalling en de borstvoeding. De reden is niet alleen de borstvoeding: een zwangerschap maakt de borsten opnieuw groter en kan het resultaat van de operatie tenietdoen.

Het gevoel in de tepel neemt in de eerste weken af of wordt juist overgevoelig. Bij de meeste patiënten wordt het binnen drie tot zes maanden weer normaal; bij een klein deel kan een blijvende vermindering overblijven. Dit risico bespreken we vóór de operatie openlijk, omdat gevoelsverlies voor sommige patiënten een onaanvaardbare prijs is, en die informatie de techniek of de hoeveelheid die wordt verwijderd kan veranderen.

Herstel na een borstverkleining: wat gebeurt er dag na dag?

De operatie vindt plaats onder algehele narcose en duurt, afhankelijk van de verwijderde hoeveelheid, twee tot vier uur. De patiënte blijft meestal een nacht in het ziekenhuis en gaat de volgende ochtend naar huis. De meesten krijgen een dunne drain die na een of twee dagen wordt verwijderd. Op de eerste dag wordt een sportieve operatiebeha aangetrokken; die blijft zes weken dag en nacht aan. De pijn in de eerste drie dagen voelt als spanning en zwaarte en is met eenvoudige pijnstillers goed te verdragen. De meeste patiënten zeggen de dag na de operatie al dat hun rug lichter aanvoelt; dat gevoel komt nog vóór de zwelling is afgenomen.

De zwelling neemt in de tweede week af en in de eerste maanden zitten de borsten “te hoog en te vol”. Dat is normaal; de borsten worden bewust iets hoog gelaten, zakken in de eerste drie maanden een beetje en krijgen hun definitieve vorm na zes maanden. Naar kantoorwerk kunt u na een week terug, naar staand werk na twee weken. Wandelen vanaf de eerste dag, lichte sport vanaf de vierde week, hardlopen en gewichten na de zesde. Op de rug slapen is de eerste zes weken verplicht. De hechtingen zijn oplosbaar en worden niet verwijderd. Wat u dag na dag voelt na een borstoperatie, vindt u in ons artikel over het herstel.

Verdwijnt de rug- en nekpijn echt?

Ja, en dat is de duidelijkste winst van deze operatie. Als de last weg is, gaan de schouders naar achteren open, ontspannen de nekspieren en neemt de pijn tussen de schouderbladen binnen weken af. De bandjesgroeven op de schouders verdwijnen binnen enkele maanden. De smetplekken onder de borsten komen, door minder vocht in de plooi, meestal nooit meer terug. Bij patiënten met een jarenlang verstoorde houding kan het volledig verdwijnen van de pijn enkele maanden duren, tot de houdingsspieren weer gaan werken; lichte rugoefeningen versnellen het herstel in die periode.

Borstverkleining is een van de ingrepen met de hoogste patiënttevredenheid in de hele esthetische chirurgie. De reden is eenvoudig: de patiënte wint niet alleen een uiterlijk, maar een meetbare verlichting in het dagelijks leven. “Had ik het maar eerder gedaan” is de zin die we na deze operatie het vaakst horen.

Is het resultaat blijvend?

Het verwijderde weefsel komt niet terug. Maar de borst is levend weefsel; gewichtstoename, zwangerschap en veroudering werken in op wat overblijft. Bij een patiënte die op gewicht blijft en haar borsten ondersteunt, blijft het resultaat vele jaren grotendeels behouden. Bij forse gewichtstoename kunnen de borsten opnieuw groter worden; daarom is een stabiel gewicht de belangrijkste factor voor hoe lang de operatie meegaat. Dat het liftende effect na verloop van tijd iets afneemt, is normaal; zelden is jaren later een kleine correctie nodig.

Onze video’s over borstverkleining en borstesthetiek

Op ons YouTube-kanaal delen we onze benadering van borstesthetiek, borstverkleining en andere operaties, gesprekken met patiënten en controlevideo’s. In de video hieronder leggen we uit hoe wij naar esthetische chirurgie kijken en wat we van onze patiënten verwachten.

Meer video’s vindt u op ons YouTube-kanaal.

Drie dingen die we vóór de operatie moeten bespreken

Ten eerste, de maat. Hoeveel de borsten worden verkleind, wordt bepaald door de verhouding tot schouders, taille en lengte; te veel verkleinen geeft evenveel ontevredenheid als te grote borsten. Ten tweede, het litteken. De techniek wordt bepaald door de hoeveelheid weefsel en de positie van de tepel, niet door de wens om een litteken te vermijden. Een ontoereikende techniek toepassen op een zware borst “om het litteken kort te houden” geeft zowel een slechte vorm als een slechter litteken. Ten derde, het moment. Als uw gewicht de laatste zes maanden is veranderd, als u een zwangerschap plant of als u rookt, wordt de operatie uitgesteld; roken is bij borstverkleining de grootste oorzaak van tepelcomplicaties.

Alle ingrepen die we in de borstesthetiek uitvoeren en onze benadering vindt u op onze pagina over borstesthetiek, en of bij hangende borsten een lift alleen volstaat in ons artikel over de borstlift.

Veelgestelde vragen