Gdy pacjentka podjęła już decyzję o operacji, pytania, które chodzą jej po głowie, rzadko dotyczą samej operacji. Tę część już nam powierzyła. To, co naprawdę chce wiedzieć, to co będzie potem: „Jak bardzo będzie bolało? Kiedy wrócę do pracy? Czy mogę wziąć dziecko na ręce? Kiedy mogę lecieć?” Ten artykuł powstał z pytań, które najczęściej słyszymy podczas wizyt kontrolnych. Można go czytać jak kalendarz, ale od razu zaznaczmy: każde ciało ma swoje tempo. Podane terminy to średnie, a zalecenia pani chirurga zawsze są ważniejsze.
Dzień operacji i pierwsza noc
Powiększenie piersi wykonuje się w znieczuleniu ogólnym, trwa średnio od godziny do półtorej. Po przebudzeniu czuje się ucisk i pełność w klatce piersiowej; większość pacjentek opisuje to jako „jakby ktoś na mnie usiadł”. To raczej napięcie niż ostry ból. Jeśli implant został umieszczony pod mięśniem, to uczucie jest nieco wyraźniejsze, bo mięsień przyzwyczaja się do nowej objętości.
Większość naszych pacjentek zostaje jedną noc w szpitalu. Nie dlatego, że to obowiązkowe, lecz dlatego, że pierwsza noc jest najmniej komfortowa, a obecność kogoś obok pomaga. Rano sprawdzamy opatrunki, po raz pierwszy stawiamy panią na nogi na kilka kroków i wypisujemy. Jeśli założono dreny, usuwamy je zwykle na pierwszej kontroli, w drugiej lub trzeciej dobie; nie każda pacjentka ich potrzebuje.
Pierwszy tydzień: powoli, ale na nogach
Pierwsze trzy dni są najtrudniejsze. Proszę brać leki przeciwbólowe o wyznaczonych porach i nie pomijać dawek z myślą „wytrzymam”; stłumić ból, który już się zaczął, jest znacznie trudniej niż go uprzedzić. Prosimy, by nie unosić rąk powyżej linii barków, więc w pierwszych dniach potrzebna będzie pomoc przy sięganiu do szafki czy upinaniu włosów. Ubrania zapinane z przodu na guziki lub zamek są w tym okresie zbawienne; proszę nie zakładać niczego przez głowę.
Chodzenie jest dozwolone, a wręcz pożądane. Wstawanie i przechodzenie się po domu co godzinę zmniejsza ryzyko zakrzepów i obrzęk. Prysznic zwykle możliwy jest od drugiej lub trzeciej doby, zależnie od rodzaju opatrunku i zaleceń chirurga. Wanna, basen i morze są zakazane do pełnego zagojenia nacięć, czyli co najmniej cztery tygodnie.
Przy pracy biurowej można wrócić około czwartego–piątego dnia. Jeśli pracuje pani na stojąco lub praca wymaga wysiłku fizycznego, proszę odczekać dwa tygodnie. Z prowadzeniem samochodu zasada jest prosta: jeśli nie bierze już pani leków przeciwbólowych i może swobodnie skręcić kierownicą przy nagłym manewrze, może pani prowadzić. U większości to około tygodnia.
Pozycja do spania: na to narzekają wszystkie
Powiedzmy szczerze: w tym okresie najczęściej narzeka się nie na ból, tylko na sen. Prosimy, by przez cztery do sześciu tygodni spać na plecach. Jeśli jest pani przyzwyczajona do spania na boku, pierwsze noce będą trudne. Pomaga podłożenie dwóch–trzech poduszek pod plecy i spanie w pozycji półsiedzącej; poduszka pod każdym ramieniem zapobiega przewracaniu się. Spanie na brzuchu przez dwa miesiące w ogóle nie wchodzi w grę. Implanty jeszcze się nie ułożyły, a obciążenie jednej strony we wczesnym okresie może sprawić, że obie strony zagoją się inaczej.
Kwestia biustonosza: jaki i jak długo?
Z sali operacyjnej wychodzi pani już w specjalnym biustonoszu podtrzymującym: zapinanym z przodu, bez fiszbin, z szerokim pasem. Przez pierwsze cztery tygodnie nosi się go dzień i noc, przez kolejne cztery tylko w dzień. Jego rolą jest stabilizacja; dzięki niemu implanty układają się bez przesuwania, gdy schodzi obrzęk. Na biustonosze z fiszbinami czekamy co najmniej sześć tygodni, zwykle osiem. Fiszbina wypada dokładnie na linii blizny i we wczesnym okresie ją ociera.
Częste pytanie: „Ile czekać z kupnem nowych biustonoszy?” Co najmniej trzy miesiące. Rozmiar zmienia się w miarę schodzenia obrzęku i układania się implantu; biustonosze kupione wcześnie prawie zawsze okazują się nietrafione.
Drugi i trzeci tydzień: obrzęk schodzi, zaczyna się niecierpliwość
Pod koniec pierwszego tygodnia ból w dużej mierze mija, ustępując miejsca nadwrażliwości. W tym okresie piersi są wyżej i twardsze, niż będą docelowo; górna część wygląda na pełną, dolna na pustą. To całkowicie normalne. To właśnie te tygodnie, w których pacjentki dzwonią w panice: „są za wysoko, za twarde”. Implant jeszcze nie opadł, mięsień jeszcze się nie rozluźnił.
Brodawki mogą być zdrętwiałe albo przeciwnie, nadwrażliwe. Czasem przeszkadza nawet ocieranie się ubrania. To regenerują się zakończenia nerwowe i zwykle w ciągu tygodni wraca do normy. Drobne siniaki znikają w ciągu dwóch tygodni.
Lekkie prace domowe, krótkie spacery i spokojna codzienność są w tym okresie dozwolone. Jeśli ma pani małe dzieci, podnoszenie proszę przez dwa tygodnie zostawić komuś innemu; potem zacząć na siedząco, pozwalając dziecku wspiąć się na panią zamiast je podnosić.
Kiedy sport?
Tu obowiązuje wyraźna kolejność. Po dwóch tygodniach szybki marsz. Po czterech ćwiczenia dolnych partii ciała, rower stacjonarny, lekki trucht, byle nie wstrząsać klatką piersiową. Po sześciu, za zgodą na kontroli, pływanie i ćwiczenia górnych partii. Na ćwiczenia bezpośrednio obciążające mięśnie piersiowe, czyli pompki, wyciskanie na ławce, rozpiętki, czekamy co najmniej osiem tygodni, a przy implancie pod mięśniem czasem dwanaście. Pilates i joga podlegają tej samej zasadzie; pozycje obciążające klatkę piersiową zostają na koniec.
Przy powrocie do sportu niezbędny jest dobry biustonosz sportowy. Proszę wybierać modele o wysokim stopniu podtrzymania, zapinane, z oddzielnymi miseczkami. Przy bieganiu to najważniejsza rzecz chroniąca długofalowo położenie implantów.
Lot samolotem i pacjentki z daleka
Znaczna część naszych pacjentek przyjeżdża z innych miast i z zagranicy, więc pytanie „kiedy mogę wracać” jest dla nas rutyną. Przy krótkich lotach krajowych wystarcza pięć–siedem dni po operacji. Przy długich lotach międzynarodowych zgodę dajemy zwykle od siódmego dnia, po pierwszej kontroli, gdy zobaczymy stan szwów i blizn. W samolocie proszę mieć na sobie biustonosz podtrzymujący, pić dużo wody, co godzinę wstawać i przejść się po przejściu, a bagaż podręczny oddać komuś innemu. Ciśnienie w kabinie nie szkodzi implantom, o to nie trzeba się martwić.
Blizny: co dzieje się w pierwszym roku
Blizna zaczyna się jako linia długości czterech–pięciu centymetrów w fałdzie pod piersią. W pierwszym miesiącu jest różowa, w drugim i trzecim może nieco pociemnieć i zgrubieć; to najbardziej aktywna faza gojenia i ta, która najbardziej niepokoi pacjentki. Od szóstego miesiąca zaczyna blednąć, a po roku u większości staje się cienką linią w kolorze skóry.
W tym czasie można zrobić trzy rzeczy. Po pierwsze, chronić ją przed słońcem; blizna wystawiona na słońce w pierwszym roku może trwale pociemnieć. Po drugie, po zdjęciu szwów regularnie stosować zalecane plastry lub żel silikonowy. Po trzecie, nie palić; nikotyna zmniejsza dopływ krwi do tkanek, co opóźnia gojenie i pogarsza jakość blizny.
Od trzeciego do szóstego miesiąca: prawdziwy wynik
To, co nazywamy „opadaniem i mięknięciem”, w dużej mierze kończy się około trzeciego miesiąca. Implanty opadają, dolny biegun się wypełnia, dotyk staje się miękki i piersi wreszcie przyjmują naturalne ułożenie. Dlatego prosimy pacjentki, by z oceną wyniku poczekały trzy miesiące. Po sześciu miesiącach można już mówić o wyniku ostatecznym; wtedy robimy zdjęcia kontrolne.
Obie strony mogą w pierwszych miesiącach opadać w różnym tempie; jedna wysuwa się naprzód, druga dogania ją kilka tygodni później. Ta asymetria jest przejściowa i zwykle znika w trzecim miesiącu. Jeśli po trzech miesiącach utrzymuje się wyraźna różnica, oceniamy ją na kontroli.
Kiedy dzwonić bez czekania?
Reszta tego artykułu opiera się na cierpliwości, ta część jest jej przeciwieństwem. Jeśli pojawi się któryś z tych objawów, proszę nie czekać na kolejną kontrolę, tylko od razu dzwonić: nagle narastający obrzęk i twardość po jednej stronie, zwłaszcza przy wyraźnej różnicy względem drugiej; gorączka powyżej 38 stopni; zaczerwienienie, ocieplenie lub wyciek na linii blizny; ból, który nie ustępuje i nie reaguje na leki przeciwbólowe. Większość okazuje się mieć proste przyczyny, ale wśród tych objawów kryją się też sytuacje wymagające szybkiej oceny.
Ostatnia uwaga: terminy w tym kalendarzu to średnie zebrane przez lata. Umiejscowienie nad lub pod mięśniem, objętość implantu, wiek i budowa tkanek, wszystko to zmienia tempo. To zupełnie normalne, że dwie pacjentki operowane tego samego dnia idą inaczej: jedna wychodzi na spacer w pierwszym tygodniu, druga zostaje w domu do drugiego. Proszę porównywać się nie z innymi, lecz z własnym poprzednim tygodniem; tak mierzy się rekonwalescencję.